Als ik aan de slag ga met een Word-document, dan dringt de laatste tijd ene copilot zich aan me op die me graag wil helpen. Scheer je weg, roep ik dan meestal. Maar kort geleden  dacht ik: OK als je me dan zo graag wil helpen, schrijf dan maar een persbericht voor het HSG Open 2025.

Het icoontje begon te dansen ten teken dat een proces werd opgestart. Ik was benieuwd, maar na 20 seconden, verscheen er een mededeling: Het lukt nu niet, probeer het later nog eens. Ik dacht, laat maar, zelf ben ik zo klaar, hoewel het mij waarschijnlijk honderd keer zo veel tijd kost als een AI-vriend die wel in goeden doen is.

Ze kunnen al heel veel, maar dit was kennelijk toch te lastig. Ik vroeg me of hoe het met AI-gegenereerde foto’s zou zitten. Misschien een uitkomst in een tijd waarin websites van verenigingen heimelijk worden doorzocht op belastend materiaal, foto´s met auteursrechten.

Foto AI, van tekst naar beeld.

Ik neem de proef op de som, heb het nog niet eerder gedaan. Hoeveel tijd kost het mij om een AI-foto te genereren, bv om een tekstje over corona te illustreren? Dat was immers de inzet van een inmiddels opgelost geschil tussen ANP en HSG.

Dat gaat zo: Ik roep een website op en druk de stopwatch in. Binnen een minuut heb ik een account aangemaakt, inclusief verificatie via SMS. Ik toetst de tekst coronavirus in en binnen 10 seconden verschijnt het resultaat op mijn beeldscherm in de vorm van vier fotootjes, zoals deze hierboven. Niet briljant, wel bruikbaar als het om een kleine  illustratie bij een bericht gaat, bv zoals in 2020 en 2021 het geval was, bij de mededeling dat de schaakclub dicht moest wegens de pandemie.

Nog een poging: ik geef als tekstprompt:  ‘een bosje bosuitjes om lekker mee te koken’. In verband met een eerdere bijdrage rondom dit toernooi had ikzelf al iets geprobeerd: bosuitjes gekocht in de supermarkt  en wat onhandig zelf een foto gemaakt.

Nu dan de AI-variant geprobeerd. In luttele seconden is de tekst vertaald in beeld. Hmn, lijkt er wel op maar de plastic bloemen die ze tegenwoordig al zo knap vaasklaar kunnen namaken zijn meestal beter gelukt.

Foto AI, van tekst naar beeld.

Zo’n klein opleukfotootje, waarbij het vooral om het beeldelement gaat, verhoogt de visuele aantrekkelijkheid van de website en je  loopt geen risico om op internet per ongeluk een lokfoto te pakken, die je ten onrechte het idee kan geven van een gratis foto. Na gebruik kan toch een claim volgen, aldus een waarschuwing die ik op internet tegenkom. Conclusie: AI kan voor kleine illustraties zeker een veilig alternatief zijn voor het zoeken van een gratis foto op internet.

ChatGPT

Hoe zit het met de kwaliteit van ChatGPT en andere AI-chatbots, zogenaamde taalmodellen? Ongekend populair maar nog lang niet op het niveau dat je er blindelings op kunt vertrouwen.

Ik hoorde bijvoorbeeld dat het volgende  antwoord voorbijkwam op een  vraag hoe je ervoor kunt zorgen dat kaas aan brood blijft plakken. ‘’Met gifvrije kinderlijm.”

Op zich misschien zo slecht nog niet gedacht, maar de chatbox weet kennelijk niet dat een broodje kaas voor consumptie is bestemd en dan zit de gelijmde hap niet in de schijf van vijf.

Ook is gebleken dat het programma kan gaan liegen, zo bleek vorig jaar uit berichtgeving in de NRC. De krant vroeg aan ChatGPT of 21.269 een zogeheten priemgetal is (alleen deelbaar door 1 en zichzelf). Nee, was het antwoord, je kunt het delen door 13.

Wat een blunder! Pak je ouderwetse zakcalculator er maar bij. Die zal snel melden dat 21.269 : 13 geen heel getal oplevert, wat een voorwaarde is voor een priemgetal.

Dit soort foutjes worden er wel uitgehaald, mag je aannemen. Ik stelde dezelfde vraag zelf aan perplexity, een andere kunstmatige intelligentie,  en die gaf meteen het juiste antwoord: ja, 21.269 is een priemgetal.

Grappig was hoe een chatbox niet uit een simpele familievraag kwam: Julia heeft twee zussen, hoeveel zussen heeft haar enige broer Richard? Het programma gaf als antwoord twee (want Julia en Richard zijn immers broer en zus) en volhardde daarin na vragen om met een betere oplossing te komen.

Ik stelde dezelfde vraag onlangs  op een verjaardag, maar alle gasten zeiden  meteen: natuurlijk drie! Vreemd dat AI kennelijk met die vraag worstelt. Waarschijnlijk een strikvraag bedacht door iemand die de zwaktes van AI goed kent.

AI is nog volop in ontwikkeling, dus heel erg zijn deze foutjes niet. Ondertussen sorteert de samenleving voor op een toekomst waarin AI een overheersende rol zal krijgen. Af en toe op de rem trappen is misschien niet zo erg. Voordat AI ook wordt ingezet bij vraagstukken van leven en dood.

Waar het naar toe moet, althans als het aan een van de bazen van de AI/zoekmachines ligt, werd onlangs duidelijk. Sam Altman, ceo van Open AI waar ChatGPT onder valt, wil dat de chat uitgroeit tot een persoonlijke assistent, aldus een opiniestuk onlangs in het Nederlands Dagblad. Hij droomt ervan dat gebruikers er alles over zichzelf instoppen, elk gelezen boek, elk gevoerd gesprek – alles. De AI-assistent legt verbanden tussen alle opgeslagen data. Een persoonlijk AI-team voor ieder mens zegt Altman, ,,om alles te creëren wat maar denkbaar is.”

Mij niet gezien maar jongeren schijnen hier minder huiverig tegenover te staan en lijken steeds meer  geneigd ChatGPT niet alleen als zoekmachine maar ook als persoonlijke vraagbaak te gebruiken. Waarbij alle data worden opgeslagen. Of jezelf  daar beter  wordt, is  de grote vraag, de grote techbedrijven waarschijnlijk wel.

Er is  dus een wereld te winnen voor AI. Een plek waar dat al overtuigend is gelukt is het schaakspel en andere bordspelen. AlphaGo (bordspel go) en AlphaZero (schaken) hebben fantastische dingen laten zien en staan op een niveau waar de menselijke schaker nooit meer aan zal kunnen tippen.

Maar de vraag of AI een zegen of een vloek voor de mensheid zal zijn (of beide?), is nog lang  niet beantwoord.