Het overkomt de laatste tijd veel verenigingen. In de mailbox duikt een ´schikkingsvoorstel´ op. Toch niet weer een phishing mail? Na enig onderzoek blijkt dit niet het geval. Het schikkingsvoorstel is meestal afkomstig van het gerenommeerde ANP, het Algemeen Nederlands Persbureau.
Een gespecialiseerd bedrijf spoort met detectiesoftware foto’s op websites op die een match vormen met foto’s uit de beeldbank van het persbureau. Lijkt dat het geval, dan volgt een claim van honderden euro’s wegens schending van auteursrechten.
Als de club weigert te betalen, dan kan een deurwaarderstraject en eventueel een rechtszitting volgen, waarbij de kosten nog flink kunnen oplopen. Dus je wordt wel voor het blok gezet om te betalen. Doe je dit binnen veertien dagen, dan krijg je een korting van tien procent. Van persbureau naar ‘afpersbureau’, het is misschien ook maar een kleine stap.
Dat zo n voorstel bij de vereniging rauw op het dak valt blijkt uit krantenpublicaties van begin juni in het regionale dagblad Tubantia en het AD, over het schikkingsvoorstel dat bij de Hengelose IJsvereniging op de digitale deurmat viel. Waarschijnlijk de eerste keer dat dit breed in de publiciteit komt. Op internetplatforms is er al vaker over geschreven.
Het vergrijp kan jaren geleden hebben plaatsgevonden. De verjaringstermijn van inbreuk op auteursrechten bedraagt twintig jaar, extreem lang. Voor verkeersovertredingen geldt bijvoorbeeld een termijn van vier maanden. Stel je voor dat in de zomer van 2025 bij vele hardwerkende Nederlanders alsnog een boete van het CJIB in de bus valt wegens een in 2021 gemaakte snelheidsovertreding. Kamervragen, op z’n minst!
Ook HSG ontving onlangs een schikkingsvoorstel van het ANP, met een claim van 370,56 euro. Net als in de zaak van de Hengelose IJsclub ging het om een in 2021 geplaatste foto die met de slimme software is opgespoord.
Jaren geleden was ik ook al eens betrokken bij zo´n zaak waarbij schaaksite.nl digitaal werd gesnapt. Een hilarisch voorval, al zal Kees Schrijvers, toen nog eigenaar van schaaksite.nl, daar waarschijnlijk nog steeds anders over denken.
Laten we beide zaken eens onder de loep te nemen, met de volgende typeringen:
- ANP – HSG: snelle correcte remise: 0,5-0,5.
- ANP – schaaksite.nl: een misselijkmakende onverdiende ANP-zege: 1-0.
ANP – HSG. Bij een bericht over sluiting van de club wegens corona in 2021 plaatste een clubvrijwilliger van HSG ter illustratie een klein fotootje van het coronavirus. Hij vond het plaatje online in het publiek domein. Hier. Het betrof een onder een Creative Commons-licentie uitgegeven foto, gemaakt door Alissa Eckert, als fotograaf verbonden aan het Amerikaanse wetenschappelijke gezondheidsinstituut CDC in Washington, een overheidsinstantie. In februari 2020 is de foto waarschijnlijk gratis verspreid in het kader van publieksvoorlichting over corona. Enkele weken later verklaarde de WHO de corona-uitbraak tot pandemie.
Via het Franse persbureau AFP kwam de handout-foto ook in de beeldbank van het ANP terecht. Dat verklaart de match, nu vier jaar later. Ook ANP geeft als credit Alissa Eckert/CDC bij de foto in hun beeldbank. Maar ziet geen belemmering om de met Amerikaans belastinggeld tot stand gekomen foto, op de website voorzien van het ANP watermerk, te vermarkten. En om bij HSG een flinke claim in te dienen wegens vermeend onrechtmatig gebruik.
Het ANP trok de claim na bezwaar van de HSG-voorzitter snel in. Wegens de ‘verwarrende situatie’ werd het dossier gesloten. Maar in plaats van excuses, ging dat vergezeld van licht dreigende woorden ´voor deze keer´. Opluchting niettemin bij het HSG-bestuur, dat overigens wel had besloten het desnoods op een rechtszaak te laten aankomen. 370,56 euro is voor een kleine vereniging toch een flink bedrag.
Wereldkampioenen
ANP-schaaksite.nl Jaren geleden speelde ik zelf een soort hoofdrol (letterlijk), onbewust en ongewild in een zaak die leidde tot een claim die Kees Schrijvers, toen nog eigenaar van schaaksite.nl onaangenaam verraste.
Veel verenigingen, maar ook particulieren met een website, hebben inmiddels zo’n schikkingsvoorstel gehad. Elke zaak is weer anders maar de zaak tussen schaaksite.nl en ANP was werkelijk bizar.
We moeten teruggaan naar januari 2018. In Beeld en Geluid wachten personages van Sesamstraat, o.a. Bert en Ernie, de topgrootmeesters van Tata Chess op die een ronde komen spelen in Hilversum.
Het zou een prachtige dag worden met een enorme toeloop van schaakliefhebbers, een jeugdtoernooi en nog veel meer. Ik was die dag actief als een van de vele HSG-vrijwilligers, waarvoor ik vrij had genomen van mijn werk.
Natuurlijk werd de professionele fotografen niets in de weggelegd om fraaie foto´s te maken voor hun betalende abonnees, zoals dagbladen.
Toen mijn collega op de krant, een beeldredacteur, de foto’s zag binnenkomen, glimlachte hij en dacht: geintje!
Hij manipuleerde een binnengekomen ANP-foto waarop, omringd door Sesamstraatfiguren drie (oud)-wereldkampioenen te zien waren: Carlsen, Anand en Kramnik,
Op de plek waar eerder Anands hoofd te zien was monteerde hij, met een brede grijns op zijn eigen gezicht, mijn smoel. Uitgeprint met de kleurenprinter, opgehangen op het prikbureau achter mijn bureau. Dat zou de volgende dag lachen worden…..
Werd het ook maar ik was zo stom een foto van die gemanipuleerde foto te nemen. Nog stommer was dat ik die voor de lol deelde met Johan Hut, destijds een van de belangrijkste medewerkers van schaaksite. Johan en ik wisselden tot zijn dood in 2020 regelmatig schaakzaken uit, vooral het vrolijke randgebeuren.
Johan zette de foto op schaaksite.nl. Leuk voor de hele schaakparochie moet hij gedacht hebben.
Na een tijdje kwam deze foto van een gefotoshopte foto op de radar van de Visual Rights Group, het bedrijf dat in opdracht van het ANP websites afstruint. Of schaaksite maar even wilde dokken.
Hoe de zaak is afgelopen is onduidelijk. In een eerdere versie van dit verhaal stond dat Kees heeft betaald om een rechtszaak met mogelijk nog hogere kosten te voorkomen. Dat is volgens Kees echter niet het geval. In overleg met de redactie van schaaksite is de tekst aangepast.
Zo´n straf zou ook onverdiend zijn voor iemand die de schaakwereld o.a. een prachtig geschenk gaf door de oprichting en het jaren in de lucht houden van een non-profit platform voor en door schakers, inmiddels overgedragen aan Dimitri Reinderman, Herman Grooten en Lennart Ootes.
Ik weet niet of het ANP in juridische zin de zaak had moeten winnen. Van een intentie tot het plegen van inbreuk op auteursrechten was hier natuurlijk helemaal geen sprake. Een uit de hand gelopen kantoorgrap, dat was het.
In morele zin denk ik dat een organisatie als het ANP zo’n zaak niet zou moeten willen winnen.
Het tegengaan en aanpakken van broodroof van fotografen is op zich een goede zaak. Maar of dit de manier is waarop, daar valt over te twijfelen. Deze achterbakse heksenjacht, gebruikmakend van de lange verjaringstermijn, dient alleen het verdienmodel van handige bedrijfjes.
Geen fotograaf wordt er beter van, terwijl het ANP ook verlies aan goodwill zou moeten meewegen. Meestal is het geen goed teken als een nieuwsagentschap zelf nieuws wordt.
Beter is een verhoging van de te lage freelancetarieven voor fotografen waarover al jaren wordt geklaagd. Even los van het ANP, de grote commerciële mediabedrijven laten flinke winstcijfers zien, freelancers, fotografen en journalisten komen er vaak bekaaid van af.
Vleiend voor mij was trouwens wel dat de slimme software de opgespoorde gemanipuleerde foto met mijn hoofd nog steeds als een authentieke en geloofwaardige foto van drie (oud-)wereldkampioenen beschouwde: Carlsen, Van der Wijk en Kramnik!